ایجاد یک میلیون فرصت شغلی با اعتبارات کاغذی اشتغال در سال 97 ناتمام ماند

بررسی بازارکار در سالی که گذشت
ایجاد یک میلیون فرصت شغلی با اعتبارات کاغذی اشتغال در سال 97 ناتمام ماند


سال 97 در حالي شروع شد که با نامگذاري اين سال بهعنوان «حمايت از کالاي ايراني» به  نظر ميرسيد در سايه اين هدفگذاري از جانب مقام معظم رهبري شاهد توجه بيش از بيش مسئولان در امر اشتغالزايي باشيم، چراکه حمايت از کالاي ايراني از طريق کاهش مصرف کالاي خارجي و قاچاق ميتواند منجر به رونق توليد داخلي و ايجاد فرصتهاي شغلي جديد در بخشهاي مختلف اقتصادي شود.
بر همين اساس دولت نيز همانند سال 96 برنامه اشتغال فراگير را در دستور کار قرارداد و در کنار آن با تخصيص منابع از محل صندوق توسعه ملي ايجاد اشتغال در مناطق روستايي را نيز فعال کرد. اما باوجوداين هدفگذاريها، نوسانات ارزي از يکسو و عدم تخصيص منابع مالي طرحهاي اشتغالزا از سويي ديگر سبب شد تا اکنونکه در روزهاي پاياني سال به سر ميبريم، نه توليدکنندگان حالوروز خوبي داشته باشند و نه کارگران و حقوقبگيران بتوانند با اين کاهش قدرت خريد و تورم لجامگسيخته روزگار سپري کنند.
در آستانه سال جديد و در شماره پاياني نشريه بازار کار در سال 97 به بررسي مهمترين اتفاقات بازار کار در سالي که گذشت پرداختيم.
پیش بینی ایجاد یکمیلیون فرصت شغلی در سال 97
طبق برآوردهای سازمان برنامهوبودجه از وضعیت بازار کار کشور پیشبینی شد تا در این سال ۸۳۸ هزار متقاضی جدید شغل وارد بازار کار خواهند شد که در همین راستا دولت ایجاد بیش از یکمیلیون شغل را برای سال ۹۷ هدفگذاری کرد.
بر همین اساس برنامه اشتغال فراگیر که در تیرماه 96 از سوی اسحاق جهانگیری معاون اول رئیسجمهور و رئیس ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی به تمام دستگاههای اجرایی ابلاغ شد از طریق اجرای چهار طرح «کارورزی ویژه فارغالتحصیلان دانشگاهی»، «مهارتآموزی در محیط کار واقعی»، «مشوقهای کارفرمایی» و «توسعه رستههای منتخب» بهعنوان برنامه اصلی دولت برای اشتغالزایی و غلبه بر بیکاری بهعنوان یکی از ابر چالشهای اقتصادی در دستور کار قرار گرفت.
بر همین اساس مقررشد تا در سال 97 در بخش مسکن ایجاد ۳۰۰ هزار فرصت شغلی، در بخش حملونقل درونشهری ۲۲ هزار و ۳۸۰ فرصت شغلی، در حملونقل برونشهری ۲ هزار و ۷۵ فرصت شغلی، در بخش کشاورزی ۶۷ هزار فرصت شغلی، در حوزه گردشگری ۱۷۳ هزار شغل، در حوزه سیاستهای فعال بازار کار ۲۲۱ هزار شغل، در بخش طرحهای اشتغالزایی خرد ۱۲۲ هزار فرصت شغلی، در حوزه صنایع کوچک و خوشههای صنعتی اشتغالزا ۷۴ هزار و ۵۰۰ فرصت شغلی و در بخش تکمیل طرحهای نیمهتمام صنعتی نیز ۵۱ هزار و ۵۰۰ شغل ایجاد شود.
اختصاص ۱۲ هزار میلیارد تومان برای رونق اشتغال در روستاها و عشایر
اختصاص ۱۲ هزار میلیارد تومان برای ایجاد شغل در روستاها و افزایش درآمد زندگی روستایی طرح دیگری بود که اجــرای آن به سال 97 موکول شد.
در راستای اجرای قانون حمایت از اشتغال روستایی و عشایری، از سال 96 معادل ریالی ۱.۵ میلیارد دلار از محل منابع صندوق توسعه ملی برای پرداخت تسهیلات اشتغال و سرمایه در گردش واحدهای تولیدی، خدماتی، کشاورزی و صنعتی اختصاص یافت و صندوق کارآفرینی امید، بانک کشاورزی، بانک توسعه تعاون و پستبانک چهار مؤسسه عامل اجرای برنامه اشتغال روستایی و عشایری معرفی شدند و ثبتنام از متقاضیان دریافت تسهیلات نیز از طریق سامانه کارا دنبال شد.
حمایت از کسبوکارهای نوپا و شرکتهای دانش بنیان
حمایت از کسبوکارهای نوپا،استارت آپ ها و شرکتهای دانشبنیان در سال 97 نیز بهعنوان یکی از برنامههای اصلی دولت بود.
در کنار اجرای طرح تأمین مالی کسبوکارهای نوپا از محل بازار سرمایه که تفاهمنامه آن در سال گذشته به امضا رسیده بود، ، بین 4 تا 5 هزار میلیارد تومان تسهیلات برای حمایت از شرکتهای دانشبنیان در سال 97 پیشبینی شد.
آنگونه که علیرضا دلیری، معاون توسعه مدیریت و جذب سرمایه معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری پیرامون سرنوشت این تسهیلات بیان کرد: در سهماهه ابتدایی 1397 بیش از هزار میلیارد تومان تسهیلات به شرکتهای دانشبنیان ارائهشده است.
وی با پیشبینی اینکه تا پایان سال 1397 میزان تسهیلات اعطایی بانکها به شرکتهای دانشبنیان به پنج هزار میلیارد تومان برسد تأکید کرد: در حال حاضر 3 هزار و 600 شرکت دانشبنیان به تائید کارگروه احراز صلاحیت معاونت علمی رسیده است و از این تعداد 1400 شرکت موفق به دریافت تسهیلات بانکی شدهاند.
استخدام بالغ بر 22 و هزار 600 نفر در دولت
بازار کار کشور در سال 97 شاهد برگزاری دو آزمون استخدامی فراگیر دستگاهی بود که درمجموع بالغبر 22 و هزار 600 نفر در آنها جذب میشوند.
پنجمین آزمون مشترک فراگیر دستگاههای اجرایی کشور برای جذب مجموعاً 18 هزار و 207 نفر در آموزشوپرورش و 8 دستگاه اجرایی  در 12 تیرماه توسط سازمان سنجش برگزار شد.
همچنین ششمین آزمون استخدامی مشترک فراگیر دستگاههای اجرایی کشور برای جذب ۴۴۶۴ نفر در دو هزار 600 عنوان شغلی در 20 دستگاه اجرایی نیز توسط مرکز آزمون جهاد دانشگاهی در 17 اسفندماه برگزار شد که البته اعلام نتایج و شروع به کار داوطلبان در سال 98 انجام خواهد شد.
استیضاح وزیر کار و بحرانهای کارگری
البته بازار کار کشور شاهد تحولاتی دیگری نیز در سال 97 بود که ازجمله آنها میتوان به استیضاح و رای عدم اعتماد مجلس به علی ربیعی، وزیر وقت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اشاره کرد. رأیی که سبب شد محمد شریعتمداری سکاندار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی شود.
در سال 97 و مخصوصاً در نیمه دوم این سال شاهد اعتراضات کارگری نیز بودیم و دریکی از مهمترین اعتراضها مطالبات ۴ماهه بیش از پنج هزار نفر از کارگران شرکت کشت و صنعت نیشکر هفتتپه و مطالبات ۳ ماهه بیش از سه هزار کارگر گروه ملی فولاد اعتراضات صنفی کارگران این دو شرکت را در پی داشت.
مشکلاتی که واکنش مردم و بالاترین مقامات اجرایی کشور را به دنبال داشت و درنهایت با پرداخت بخشی از معلقات مزدی توسط دولت بهطور موقت خاتمه یافت.
420 هزار شغلی که ایجاد نشد
همانگونه که اشاره شد در شروع سال97 پیشبینیها حکایت از این داشت که در این سال ۸۳۸ هزار متقاضی جدید شغل وارد بازار کار خواهند شد وبر همین اساس ایجاد بیش از یکمیلیون فرصت شغلی در دستور کار قرار گرفت.
جهت بررسی میزان تحقق این هدفگذاری مراجعه به نتایج آمارگیری نیروی کار در پاییز ۹۷  حکایت از این واقعیت دارد که از مجموع جمعیت ۲۶ میلیون و ۴۱۶ هزارنفری فعال کشور، سهم شاغلان ۲۳ میلیون و ۹۲۲ هزار و ۲۸ نفر و سهم بیکاران نیز ۳ میلیون و ۱۷۴ هزار و ۴۲ نفر است.
همچنین فارغالتحصیلان آموزش عالی تا پایان پاییز امسال، یکمیلیون و ۲۸۶ هزار و ۸۵ نفر از جمعیت بیکار کشور را به خود اختصاص میدهند در حالیکه جمعیت این افراد در پاییز سال گذشته یکمیلیون و ۱۵۰ هزار و ۹۶۹ نفر بود؛ بنابراین بهرغم اینکه نرخ بیکاری جمعیت فارغالتحصیل کشور در پاییز امسال بدون تغییر نسبت به پاییز سال گذشته ۱۸.۳ درصد اعلام شد، اما آمارها نشان میدهند در یک سال گذشته ۱۳۵ هزار و ۱۱۶ نفر به جمعیت بیکار فارغالتحصیل اضافه شده است.
مقایسه جمعیت شاغل و بیکار نیز در پاییز ۹۷ نسبت به پاییز ۹۶ نیز نشان میدهد، در پاییز امسال نسبت به پاییز سال گذشته به جمعیت شاغل کشور ۶۰۸ هزار و ۶۰۷ نفر افزودهشده است، همچنین در مقابل به جمعیت بیکار کشور نیز ۷۱ هزار و ۶۴۶ نفر اضافهشده است.
بنابراین در حال حاضر آمار رسمی از اشتغال ایجاد شده در کشور با اشتغال وعده داده شده توسط دولت از فاصله ۴۲۰ هزار شغلی حکایت دارد که فقط بر روی کاغذ ماند و نتیجه این وعده چیزی جز ایجاد انتظار و مطالبه عمومی در جامعه نبود.
قدرت خرید که به یک چهارم کاهش یافت
اما باوجوداین آمار، نوسانات ارزی و افزایش نرخ تورم سبب شد تا در سال 97 کارگران و حقوقبگیران بخش اعظم قدرت خرید خود را از دست بدهند.
سال گذشته نمایندگان کارگران در ماههای پایانی سال میزان سبد معیشت کارگران را حدود 2میلیون و 669 هزار و 800 تومان تعیین کردند. بعد از عید و با شروع نوسانات نرخ ارز، فاصله بین حداقل مزد کارگران و تورم بیشتر شد و قدرت خرید کارگران بهشدت کاهش پیدا کرد؛ بهنحویکه اکنون فاصله بین رقم سبد معیشت و دستمزد کارگران به یکمیلیون و 80 هزار تومان رسیده است و هزینه ماهانه سبد معیشت خانوارهای کارگری به بیش از سه میلیون و 500 هزار تومان افزایش یافت که به استناد بررسیهای جامعه کارگری دستمزد فعلی تنها پاسخگوی 25 درصد هزینههای زندگی خواهد بود.
پیش بینی اعتبارات کاغذی اشتغال
از طرفی بااینکه دولت در سال 97 تمام سیاستهای خود را برای حل معضل بیکاری، روی طرحهای اشتغالزایی گذاشت ، اما باگذشت بیش از یک سال از اجرای طرح اشتغال فراگیر، وزیر کار میگوید:اعتبارات هزار میلیارد تومانی اشتغال فراگیر صرفاً بر روی کاغذ پیشبینیشده است.
محمد شریعتمداری هفته گذشته در «هفتمین جشنواره ملی تعالی مـــدیـــریت تـــعـــاونی»  با انـــتـــقـــاد  از اعـــتـــبارات 1000میلیارد تومانی ایجاد اشـــتـــغـــال روی کـــاغـــذ گفت: من سپاسگزارم از اینکه در بودجه 97، 1000 میلیارد تومان برای اشتغال فراگیر، البته فقط روی کاغذ اختصاصیافته است، اما باید روشهایی را در نظر بگیریم که بتوانیم منابع را توزیع کنیم تا درنهایت منجر به اشتغالزایی شود.
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی ادامه داد: استفاده اهرمی از بودجه به این معناست که 1000 میلیارد تومان اشتغال بهصورت هدفمند به بانک توسعه تعاون اختصاص پیدا کند و این پول به شکل یارانه در اختیار متقاضیان اشتغال و طرحهای مولد قرار گیرد؛ این یعنی توزیع هدفمند اعتبارات برای اشتغالزایی.
شریعتمداری همچنین به اعتبارات1.5 میلیارد دلاری صندوق توسعه ملی برای اشتغال روستایی و عشایری اشاره کرد و گفت: قطعاً بیش از سه برابر این پول، تقاضا برای اشتغال در استانها، روستاها و مناطق عشایری وجود دارد. در چنین شرایطی، تمام بانکهایی که این تسهیلات را ارائه دادهاند اما متقاضیان این منابع را صرف امور اشتغال نکردهاند، مکلفاند نرخ سود یارانهای این تسهیلات را به نرخ سود 18 درصد محاسبه کنند.
وی با تأکید بر اینکه هیچکس حق ندارد از این تسهیلات در محلی غیر از اشتغال و تولید استفاده کند، با انتقاد از عدم تخصیص منابع اشتغال فراگیر، افزود: وقتی در جدول اعتبارات نگاه میکنیم، 1000 میلیارد تومان ردیف بودجه به اشتغال فراگیر اختصاصیافته اما در مقابل عملکرد دولت در این زمینه صفر است.
پرداخت وام و پول پاشی تنها راه اشتغالزایی نیست
در پایان مجدداً به این نکته تأکید میشود که در حال حاضر از «عدمحمایت مالی» یا «حمایت مالی اندک و با تأخیر» بهعنوان یکی از مهمترین دلایل عدم تحقق برنامههای اشتغالزایی دولت مطرح میشود، اما به اعتقاد کارشناسان بازار کار، همانگونه که تجربه دولتهای گذشته نشان میدهد، پرداخت وامها و پول پاشی راهکار مناسبی برای حل معضل بیکاری نیست. چراکه مقدار قابلتوجهی از این تسهیلات طبق سنوات گذشته به انحراف میروند و نتیجهای جزء افزایش نقدینگی و در پی آن تورم نخواهد داشت.
به همین دلیل دولتها علاوه بر تأمین منابع مالی برای طرحهای اشتغالزایی، باید اقدامات دیگری را نیز در دستور کار خود داشته باشند که یکی از آنها تسهیل فضای کسبوکار و ثبات اقتصادی است که به دنبال آن میتوان امیدوار به رونق تولید و کسبوکار در کشور باشیم.

گزارش: امین بلندهمت

 


چاپ | ارسال به ديگران

نشریه بازار کار

خبرنامه

لطفا جهت عضويت و يا لغو عضويت در خبرنامه الکترونيکی بازارکار، آدرس پست الکترونيک خود را وارد نماييد.

نظرسنجی

آیا از عملکرد دولت در حوزه اشتغال در سال 97 رضایت دارید؟