چالشهای پیش روی آموزشهای مهارتی در دانشگاهها و مدارس

در نشست دبیرخانه شورای عالی آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی بررسی شد
چالشهای پیش روی آموزشهای مهارتی در دانشگاهها و مدارس


با رشد روزافزون جوامع و تغییر سبك زندگی، نیاز به همراهی آموزش و مهارت دوچندان شده است؛ در این زمینه تجربه جهانی نشان میدهد كه در محیطهای آموزشی با تلفیق  علم و دانش در كنار مهارت میتوان توانمندیهای دانشآموزان و دانشجویان را ارتقاء داد.
اهمیت این موضوع سبب شد تا همزمان با هفته مهارت نشست تخصصی مهارتآموزی در دانشگاهها و مدارس در محل دبیرخانه شورای عالی آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی برگزار شود.
در این نشست تخصصی که دوشنبه هفته گذشته با حضور صاحبنظران برگزار شد، چگونگی اجرای قانون جامع نظام آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی و چالشهای پیش روی آموزشهای مهارتی در دانشگاهها و مدارس موردبحث و تبادلنظر قرار گرفت و درنهایت راهکارهایی بهمنظور ارتباط بین نظام آموزشهای مهارتی و نظام اشتغال و بازار کار را ارائه گردید.
آموزشهای مهارتی باید با ساختار صنعت،  کشاورزی و بازار کار کشور گره بخورد
دکتر محمدرضا سپهری، رئیس موسسه کار و تأمین اجتماعی بهعنوان دبیر شورای عالی آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی در ابتدای این نشست تخصصی با اشاره به اینکه قانون نظام جامع آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی بعد از سالها کار تخصصی در 24 آبان سال 1396 به تصویب مجلس رسید و در سال 97 توسط دکتر اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس محترم جمهور جهت اجرا ابلاغ شد گفت: در سال جاری نیز دبیرخانه شورای عالی آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی شروع به کارکرد و با تشکیل کارگروهها هر کارگروه برنامه خود را ارائه میدهد.
وی با اشاره به اهمیت نظام صلاحیت حرفهای گفت: در حال حاضر در مدارس و دانشگاهها در حوزه آموزش با چالشهایی مواجه هستیم و بحث اصلی آن است که چگونه بتوانیم آموزشها را تغییر دهیم.
دکتر سپهری بابیان اینکه هماکنون مدارس و دانشگاهها هرکدام برنامههایی در حوزه آموزشهای فنی و حرفهای دارند عنوان کرد: بر اساس ابلاغ رئیسجمهور و همچنین طبق سند چشمانداز ۲۰ ساله کشور و برنامه ششم توسعه باید میزان آموزشهای فنی و مهارتی افزایشیافته و تقویت شوند.
دبیر شورای عالی آموزش و تربیت فنی حرفهای و مهارتی بابیان اینکه آموزشهای مهارتی باید با ساختار صنعت، کشاورزی و بازار کار کشور گره بخورد عنوان کرد: سؤال اصلی در این جلسه آن است که چگونه میتوانیم ارتباط بخش خصوصی، دولتی و صنعت را باوجود مشکلات موجود برقرار کنیم و این ارتباط تقویت شود؟
در ادامه این نشست تخصصی هرکدام از صاحبنظران با توجه به حوزه تخصصی فعالیتشان به بیان مشکلات و پیشنهادهای خود برای حل این مشکل پرداختند.
اید آموزشهای مهارتی را در بخشهای مختلف تعریف کنیم
مهندس منصور نیا که از  بخش صنعت در این نشست شرکت کرده بود بابیان اینکه باید آموزشهای مهارتی را در بخشهای مختلف تعریف کنیم گفت: زمانی در این رابطه موفق میشویم که خود متولیان وزارتخانههای آموزشوپرورش و علوم نیاز تحول در آموزشهای مهارتی را مطرح کنند.
وی بابیان اینکه در حوزه مدارس آموزشهای مهارتی در هنرستانها و کاردانش بهصورت تخصصی ارائه میشود عنوان کرد: برنامه دیگر آموزش مهارت بهصورت عمومی است، اما واقعیت آن است آنچه هماکنون ارائه میشود حتی از سطح درس حرفهوفن که درگذشته ارائه میشد نازلتر شده است.
منصور نیا پیشنهاد داد که در حوزه آموزش عالی و کارآفرینی نیز میتوان از تجربیات کشورهای دیگر استفاده کرد.
آموزشهای دانشگاهی باید خود را با استانداردهای بازارکار تطبیق دهند
مهندس ابراهیم آزاد در این نشست علمی بابیان اینکه نظام صلاحیت حرفهای یک بایدهایی دارد که باعث میشود بسیاری از دانشگاهها حوزههای آموزش خود را با نیازهای بازار کار تغییر دهند گفت: آموزشهای دانشگاهی باید خود را با استانداردهای بازارکار تطبیق دهند، زیرا ملاک جذب در بازارکار نیازهای این بخش است، نه آن چیزی که افراد در دانشگاهها خواندهاند.
مهندس آزاد با اشاره به تجربیات سازمانهای نظاممهندسی، حسابرسی ، کانون وکلا برای پذیرش فارغالتحصیلان عنوان کرد: برای اشتغال در این حرفهها بهغیراز مدرک دانشگاهی، افراد باید در آزمون و دوره کارورزی شرکت کنند تا صلاحیت حرفهای آنها برای آن شغل احراز شود.
وی با اشاره به سه نسل ارائه صلاحیتهای حرفهای گفت: نسل اول صلاحیت حرفهای از طریق استادشاگردی و توسط خبرگان تائید میشد. در نسل دوم انجمنهای تخصصی صلاحیت حرفهای متقاضیان را تائید میکردند و نظام صلاحیت حرفهای فعلی نیز بایدها و نبایدهایی دارد که آموزشوپرورش و آموزش عالی چه بخواهند و چه نخواهند باید تن به آن دهند، زیرا افراد برای ورود به بازار کار باید دارای صلاحیت باشند.
وی با اشاره به  تجربیات خوب آموزش پزشکی در کشورمان گفت: در این حوزه هم کارآموزی و هم کارورزی پیشبینیشده است.
آزاد با اشاره به شیوه آموزش نظری و مهارتی در دانشگاههای کشور به انتقاد از وضعیت آموزشهای دانشگاه فنی و حرفهای پرداخت و گفت: این دانشگاه نباید به سمت آموزشهای نظری رود، چون هدف آن تربیت تکنسین است نه مهندس!
در حال حاضر انتخاب اول بچهها شغل است
دکتر محمدخادمی از پژوهشگاه مطالعات فناوری ریاست جمهوری نیز با اشاره به اینکه زمانی دانشگاه رفتن ارزش بود افزود: در حال حاضر انتخاب اول بچهها شغل است.
وی بابیان اینکه هماکنون نظام آموزش و اشتغال باهم ارتباط ندارند و هرکدام راه خودشان را میروند گفت: نیازمند یکپارچگی در دو زیر نظام اشتغال و آموزش هستیم، زیرا عرضه و تقاضا حتی در خود نظام آموزش باهم یکپارچگی ندارند و آموزشها منطبق با نیازسنجی بازار کار انجام نمیشود. در این شرایط چگونه انتظار داریم نظام آموزش با نظام اشتغال یکپارچگی داشته باشد.
وی بابیان اینکه باید زبان استانداردی برای ارزیابی مهارت افراد شکل گیرد که  همان نظام صلاحیت حرفهای است عنوان کرد: ارتباط صنعت و دانشگاه فقط به یک دفتر یا قرارداد خلاصه نمیشود و باید برنامه درسی حداقل در برخی از رشتهها مصوبه بازار کار را داشته باشد.
ارائه آموزشهای وزارت بهداشت همراه با کارورزی و کارآموزی
دکتر جمشید حاجتی، سرپرست مرکز ملی آموزشهای مهارتی و حرفهای علوم پزشکی که به نمایندگی از وزارت بهداشت در نشست فوق شرکت کرده بود گفت: در حال حاضر حداقل نیمی از آموزشها در این وزارتخانه با ارائه کارورزی و کارآموزی ارائه میشوند و دانشجویان در هنگام تحصیل با محیط کار آشنا میشوند و در کنار آن مسئولیتهایی را نیز در مراکز درمانی بر عهده میگیرند که از این گروه میتوان به دانشجویان پزشکی، پرستاری، تکنسین اتاق عمل و... اشاره کرد.
وی با اشاره به بحث دانشگاه هزاره سوم و اهمیت ارتباط صنعت در آنها گفت: با ورود پارکهای علم و فناوری، شرکتهای دانشبنیان و مراکز رشد به دانشگاهها شاهد تحولی در این رابطه هستیم در این زمینه در دانشگاههای بزرگ اقدامات انجامشده ولی سایر واحدهای دانشگاهی هنوز در ابتدای راه هستند.
اهمیت راهنمایی و هدایت تحصیلی شغلی
در ادامه این نشست علمی دکتر اسماعیلی به ارائه پیشنهادهایی برای نظام آموزشوپرورش، آموزش عالی و آموزش فنی و حرفهای پرداخت و گفت: در نظام آموزش عالی توصیه میشود ضمن تلفیق علم و عمل، حرفه آموزی بر اساس نیاز واقعی کشور انجام شود. همچنین ارائه آموزش مبتنی بر شایستگی، اعمال صلاحیت حرفهای و ارتقای اعضای هیئتعلمی از دیگر توصیهها به این نظام است.
وی در توصیههای خود بهنظام آموزشوپرورش عنوان کرد: در این نظام باید توجه متوازنی به اقتصاد حرفهای شود و همچنین برای عبور از دورههای تحصیلی دانش آموزان باید استانداردهایی در نظر گرفته شود.
دکتر اسماعیلی با اشاره به اهمیت راهنمایی و هدایت تحصیلی شغلی در مدارس عنوان کرد: در این دوران هدایت تکوینی شغلی افراد شکل میگیرد.
وی بابیان اینکه در حوزه آموزشهای فنی و حرفهای باید قانون اجرا شود و ارتباط درست بین اجزای آن شکل گیرد گفت: یکی از نکات تدوین استانداردهای آموزشی با همکاری انجمنهای تخصصی است. همچنین در این حوزه باید از ادبیات و زبان مشترک استفاده کنیم.
وی با ذکر مثالی در رابطه با مفهوم مهارت که این روزها از زمان بسیاری از مسئولان شنیده میشود عنوان کرد: یکی از معانی مهارت بهعنوان عنصری برای یادگیری بوده و در معنای دیگر آن صلاحیت انجام شغل در بازار کار است.
دکتر اسماعیلی بابیان اینکه مهارت به  معنای قلمرو آموزشهای فنی و حرفهای نیز به کار میرود ادامه داد: مهارت به معنای تسلط در انجام کارها، صلاحیت عمومی و حرفهای نیز  بهکاربرده میشود که باید مشخص شود منظور از مهارتآموزی چیست و هدف از ارتقاء مهارتآموزی چیست؟
نظام صلاحیتهای حرفهای باید رسمیت یابد
دکتر داوود فرخی  از سازمان  آموزش فنی و حرفهای کشور نیز که در این نشست شرکت کرده بود بابیان اینکه قانون نظام جامع آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی ظرفیتهای خوبی دارد به مشکلات نظام بازارکار اشاره کرد و گفت: خیلی از مشکلات بهنظام بازارکار مربوط میشود که در این نظام باید عرضه و تقاضا را بررسی کنیم و نظام صلاحیت حرفهای در فاز اول میتواند بخشهایی از نیازهای بازار کار کشور را تأمین نماید.
وی بابیان اینکه نظام آموزش عالی نباید متکی بر بودجههای دولتی باشد عنوان کرد: تا زمانی که دنیای بازارکار پولی برای تربیت نیروی کار نپردازد، شما بهترین نیروها را نیز تربیت کنید میگویند استانداردهای موردنیاز ما را ندارد. به همین دلیل باید آنها را در تدوین استانداردهای آموزشی مشارکت دهیم و آموزشها با توجه به نیاز آنها ارائه شوند.
دکتر فرخی بابیان اینکه نظام صلاحیتهای حرفهای باید رسمیت یابد و مدارک غیررسمی معادلسازی شوندادامه داد: در حال حاضر بسیاری از دورههای غیررسمی، امکان معادلسازی به دورههای رسمی رادارند. همانند دورههای ۱۸ ماهه آموزشی در سازمان آموزش فنی و حرفهای که میتوان به آنها معادل تکنسین داده شود.
بازار کارمان به این تعداد فارغالتحصیل دکترا نیاز ندارد
دکتر وزیری که از وزارت نیرو در این نشست شرکت کرده بود بابیان اینکه باید تغییر نگرشی در ارائهدهندههای آموزش ایجاد کنیم گفت: آنها فکر میکنند که اربابان بازار کارند.
وی با اشاره به اهمیت مشخص شدن تعداد عرضه و تقاضای نیروی کار بیان کرد : اگر بهترین فارغالتحصیلان دکتری را تربیت کنیم بازهم بازار کارمان به این تعداد فارغالتحصیل در این مقطع نیاز ندارد و خواهوناخواه آنها بیکار میمانند.
وی به اهمیت مهارتهای فردی و اجتماعی هم اشاره کرد و گفت: بعد از فارغالتحصیلی شخصیت افراد شکلگرفته است و در این زمان دیگر نمیتوان این مهارتها را با آموزش داد درحالیکه در مدارس و دانشگاهها بستر مناسبی برای آموزش این مهارتها وجود دارد.
از مسیر مهارت کسب ثروت نمیشود
دکتر براری از اتاق بازرگانی صنایع معادن و کشاورزی ایران نیز در نشست فوق بابیان اینکه مشکل آموزشوپرورش و آموزش عالی آن است که در مقابل تغییر مقاومت میکنند عنوان کرد: باید این تفکر و فرهنگ تغییر یابد.
وی با اشاره به مشکلات اقتصاد رانتی عنوان کرد: وقتی میبینیم از مسیر مهارت کسب ثروت نمیشود افراد به این سمت هدایت نمیشوند.
دکتر براری بابیان اینکه بنگاههای کوچک و متوسط ( SME) زیادی در کشورمان داریم عنوان کرد: اما در مواردی دیده میشود که دانشگاهها برای انجام پروژههای موردنیاز آنها طلب هزینه زیادی میکنند که بنگاهها توان پرداخت این مبالغ را ندارند.
درزمینه مهارتهای نرم هنوز مشکل داریم
رضا شریعت، مشاور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز در مراسم فوق بابیان اینکه درزمینهٔ مهارتهای نرم هنوز مشکلداریم عنوان کرد: مهارتهایی همچون همدلی، تصمیمگیری، نگرش عاطفی و... باید به افراد آموزش داده شود.
وی بابیان اینکه بحث کارورزی و کارآموزی در دانشگاه غیرپزشکی جدی گرفته نمیشود عنوان کرد: هماکنون بخش خصوصی مطالبه گری نداریم که این نکات را مراکز آموزشی طلب کند.
وی بابیان اینکه در حوزه روابط کار و طبقهبندی مشاغل نیز مشکلاتی داریم خواستار توسعه انجمنهای صنفی در کشور شد.
صلاحیت حرفهای میتواند به سایر حوزهها نیز تعمیم داده شود
شایانذکر است که در جمعبندی این نشست علمی، مهندس آزاد بابیان اینکه ۱۰ سال طول کشید تا قانون نظام جامع آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی به تصویب برسد عنوان کرد: قانون ظرفیتهای زیادی دارد که در ابتدا باید واژگان مشترک تدوینشده وبا یک معنا امور را پیش ببریم.
وی بابیان اینکه نحوه حکمرانی در این قانون دقیق دیدهشده است عنوان کرد: در تدوین استانداردها باید به شایستگیهای غیر فنی نیز توجه شود.
وی بابیان اینکه در کمیتهها باید نمایندگان دستگاههای مختلف حضورداشته باشند عنوان کرد: صلاحیت حرفهای و بازار کار جهت دهنده استانداردهاست و صلاحیت حرفهای میتواند به سایر حوزهها نیز تعمیم داده شود.
همچنین دکتر سپهری نیز بابیان اینکه پس از ابلاغ قانون نظام جامع آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی اجرای آن را جدی گرفتیم عنوان کرد: مهمترین نکته اقناع ذینفعان قانون است تا قانون به شکل بهتری اجرا شود.
لازم به توضیح است که بر اساس قانون نظام جامع آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی همه دستگاههای دستاندرکار درزمینه آموزشهای رسمی و غیررسمی باید برای ارتقاء جایگاه آموزشهای مهارتی متناسب با نیاز بازارکار و اشتغال تلاش کنند.
ترویج و تقویت فرهنگ كار، تولید، كارآفرینی و اخلاق حرفهای، آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص، ماهر و كارآمد متناسب با نیازهای بازار كار فعلی و آتی و ارتقای توان كارآفرینی، افزایش نقش آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی در توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و ایجاد هماهنگی و تعامل بین این نظام با سایر نظامهای آموزشی و اقتصادی و كمك به تولید ثروت و كاهش فقر در جامعه از طریق توانمندسازی نیروی كار و كمك به افزایش اشتغال، خوداشتغالی و كاهش بیكاری از اهداف مهم این قانون است.

گزارش: امین بلند همت


 


چاپ | ارسال به ديگران

نشریه بازار کار

خبرنامه

لطفا جهت عضويت و يا لغو عضويت در خبرنامه الکترونيکی بازارکار، آدرس پست الکترونيک خود را وارد نماييد.

نظرسنجی

به نظرشما کدامیک از گروه رشته های تحصیلی شانس بیشتری برای یافتن فرصت شغلی دارند؟