کاریابی ها برای خدمت به نیروی کار جایگزینی ندارند

تجربه دو دهه خدمت ثابت کرده است
کاریابی ها برای خدمت به نیروی کار جایگزینی ندارند


یکی از دغدغه‌هایی که  همواره در وزارت کار وجود داشته است ارتباط کارجو و کارفرما و کاهش هزینه‌های تبادل نیروی کار در بازار کار و اقتصاد کشور است.

قریب به دو دهه قبل و پیش از آنکه مراکز مشاوره شغلی و کاریابی ایجاد شوند، ادارات کار کشور خود امور مراکز خدمات مشاوره شغلی را انجام می‌دادند، اما با راه‌اندازی کاریابی‌ها در سراسر کشور این مهم به دوش بخش خصوصی قرار گرفت و در حال حاضر حدود ۸۰۰ کاریابی در استان‌ها و سراسر کشور تأسیس‌شده‌اند. 

با تحولی که در فناوری اطلاعات ایجاد شد و ایجاد سایت‌های مختلف کاریابی در چندین دوره وزارت کار تمایل پیدا کرد تا بدین عرصه پا بگذارد و در دولت‌های مختلف، چه در وزارت کار سابق و چه در وزارت تعاون سایت‌های اینترنتی ایجاد شدند که عمده‌ترین هدف خود را جمع‌آوری اطلاعات کارجویان به‌منظور اشتغال آنها قرار داده بودند، اما در عمل پس از هزینه‌های فراوانی که انجام شد سایت‌های ایجادشده عملاً بلااستفاده گردید و به یاد فراموشی سپرده شدند. باشگاه کار شاید یکی از این سایت‌ها بود که با تبلیغات رسانه‌ای فوق‌العاده و صرف هزینه‌های فراوانی ایجاد شد، همچنین وزارت تعاون نیز چنین رویکردی را قبل از ادغام در وزارت کار داشت که سرنوشت سایت وزارت تعاون نیز بهتر از سایت‌های وزارت کار نگردید.

به‌غیراز سایت‌های فوق در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای جمع‌آوری اطلاعات کاریابی‌ها از نرم‌افزار و سایتی استفاده شد که کاربر آن دفاتر مشاوره شغلی و کاریابی‌ها بودند و همواره از فعالیت این سامانه که توسط وزارت کار ایجادشده بود گلایه داشتند تا اینکه حدود ۴ سال قبل با کمک بخش خصوصی در فضای مجازی سامانه‌ای ایجاد شد که بر اساس تفاهم‌نامه‌ای بین مدیرکل وقت دفتر هدایت نیروی کار و کاریابی‌های وزارت کار مقررشده بود پس از مدتی در اختیار وزارت کار قرار گیرد.

رویکرد بخش خصوصی در این مورد، توجه به تحولاتی که در نرم‌افزار شده بود موجب آن شد امور کاریابی‌ها در شهرهای مختلف بسیار سریع‌تر از شرایط قبل گردد و به‌رغم وجود این‌که سامانه فوق و نحوه سفارش برخی از امور به کاریابی‌ها موجب شد تا کارفرمایان، کارجویان و کاریابی‌ها از آن رضایت داشته باشند. همچنین ادارات کار نیز با برون‌سپاری این بخش و واگذاری امور مثل خدمات بیمه بیکاری از آثار آن احساس رضایت می‌کردند و طی سال‌های گذشته آمار و گزارش‌ها حاکی از کاهش دوره ثبت‌نام افراد در کاریابی‌ها و کاهش چشمگیری شکایات متقاضیان بیمه بیکاری داشت.

بااین‌وجود از چندی قبل معاونان وزارت تعاون،کار و رفاه اجتماعی در مصاحبه‌های مختلف صحبت از سامانه جامع ای می‌نمایند که بنا بر گفته آنها قرار است با ثبت‌نام از کارجویان و کارفرمایان زمینه تعامل آنها را فراهم سازد.

همچنین با همه‌گیری ویروس کرونا به یکباره و بدون درنظر گرفتن نقش کاریابی‌ها سایتی اینترنتی برای ثبت‌نام از متقاضیان بیمه بیکاری معرفی شد که همه این موارد نگرانی کاریابی‌های کشور و نادیده گرفتن فعالیت آنها در دو دهه گذشته را به دنبال داشته است.

موضوعی که ما را برآن داشت تا در این گزارش در گفت‌وگو با تعدادی از فعالان کاریابی به بررسی شرایط پیش‌آمده بپردازم که آنها از آمادگی کاریابی‌ها برای پذیرش مسئولیت‌های جدید سخن گفتند

فعالیت کاریابی قابل‌واگذاری در هیچ حوزه دیگری نیست

لیلی دانشمندی، رئیس انجمن صنفی دفاتر مشاوره شغلی و کاریابی‌های استان تهران با اشاره به مشکلاتی که این روزها با راه‌اندازی سامانه ثبت‌نام از متقاضیان بیمه بیکاری ایجادشده است گفت: به نظر می‌رسد با توجه به تصمیمات اتخاذشده ضروری است تا نماینده‌ای از بخش خصوصی در جلسات تصمیم‌گیری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی حضورداشته باشد. به‌طور مثال در همین بحران کرونا اگر نمایندگان بخش خصوصی که در صف انجام کارها قرار دارند در جلسات تصمیم‌گیری حضور داشتن تصمیمات بهتری اتخاذ می‌شد که نتیجه آن برای خود وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی نیز بهتر بود.

وی در ادامه با اشاره به مصوبه هیئت‌وزیران در رابطه با خصوصی‌سازی گفت: در  ماده ۱۳۸ این مصوبه تأکید شده که امور قابل‌واگذاری وزارت کار به بخش خصوصی زیر نظر این وزارتخانه همچون مراکز اشتغال کاریابی‌ها واگذار شود.

دانشمندی در ادامه به عملکرد کاریابی‌ها در حوزه بیمه بیکاری پرداخت و گفت: بخش خصوصی با هزینه خود و با طراحی نرم‌افزاری پرونده‌های کاغذی بیمه بیکاری را که در ادارات کار خاک می‌خورد را به‌صورت الکترونیکی درآورد که هرلحظه می‌توان آمار و ارقام و آن را استخراج کرد.

رئیس انجمن صنفی دفاتر مشاوره شغلی و کاریابی‌های استان تهران با تأکید بر اینکه با این اقدام در اصل یک میز خدمت و پیشخوان برای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی توسط بخش خصوصی ایجادشده است ادامه داد: اما متأسفانه با تغییر دولت و مدیران و معاونان وزارتخانه، اجرای طرح‌ها دچار اعمال سلیقه شده و هرکدام از مدیران به سلیقه خود طرح را اجرا می‌کند.

وی با اشاره به مصوبه سازمان برنامه‌وبودجه پیرامون خرید خدمات امور بیمه بیکاری که در آن به‌صراحت ذکرشده است خرید خدمات کاریابی بلامانع است عنوان کرد: پس از مانع‌تراشی‌ها از معاون اول رئیس‌جمهور نیز در این زمینه مجوز اخذ شد ، اما به دلیل تصمیمات سلیقه‌ای تاکنون اجرانشده است.

دانشمندی با اشاره به اینکه سامانه سابک کاریابی‌ها به‌صورت منظم در حال فعالیت بود ادامه داد: با همه‌گیری ویروس کرونا دولت نیازمند سامانه‌ای بود که امتحان خود را پس داده باشد، اما مسئولان به‌جای استفاده از این سامانه ، سایتی را برای ثبت‌نام از متقاضیان بیمه بیکاری معرفی کردند.

رئیس انجمن صنفی دفاتر مشاوره شغلی و کاریابی‌های استان تهران ادامه داد: در این سامانه تفکیکی میان بیکاران قائل نشدند و کسانی که به‌واسطه کرونا بیکار شدن یا آنکه دلایل دیگری داشتن همه با یک‌چشم دیده شدن که درنتیجه مشکلات زیادی هم برای کارجویان و هم ادارات کار به وجود آمد.

وی بابیان اینکه در این سامانه به چندین هزار نفر پیامک مراجعه به ادارات کار ارسال شد که مشکلات بسیاری را برای این اداره به وجود آورده است ادامه داد: درحالی‌که می‌توان پس از بازگشایی مشاغل با رعایت پروتکل‌های بهداشتی این امور توسط کاریابی‌ها انجام شود.

دانشمندی بابیان اینکه با توجه به اینکه چند سال هست که این امر توسط بخش خصوصی انجام می‌شود مخصوصاً در استان‌هایی مثل تهران که بیشترین مراجعات را دارد افزود:  شاید ادارات کار و بخش دولتی نتوانند پذیرای این تعداد از مراجعه‌کننده باشد.

وی همچنین به موضوع واگذاری قرارداد کار و امور بیمه بیکاری به دفاتر پیشخوان اشاره کرد و گفت: این‌گونه امور را نمی‌توان به این دفاتر واگذار کرد، زیرا فعالیت کاریابی قابل‌واگذاری در هیچ حوزه دیگری نیست و فعالیت تخصصی است.

دانشمندی بابیان اینکه انجام امور بیمه بیکاری توسط کاریابی ها و همکاری کارکنان زحمتکش ادارات کار در طول مدتی که این امر به آنها واگذار شده نه تنها باعث کاهش شکایت‌های مردمی گردیده است بلکه با افزایش سرعت روند امور اجرایی رضایت مراجعه کنندگان را نیز دربرداشته است. از این رو امیدواریم با توجه به این سوابق ارزنده زمینه بیشترمشارکت کاریابی ها با واگذاری امور غیرحاکمیتی فراهم گردد.


جمعیت زیادی از کارگران بیکار شده آشنایی لازم را با اینترنت ندارند

حمیدرضا فتاحی، دبیر انجمن صنفی دفاتر مشاوره شغلی و کاریابی‌های استان تهران نیز با اشاره به مشکلات ثبت‌نام اینترنتی بیکاران به خبرنگار بازارکار  گفت: متاسفانه جمعیت زیادی از کارگران بیکار شده آشنایی لازم را با اینترنت نداشته و مجبور شدند برای ثبت‌نام به کافی‌نت‌ها، دفاتر پیشخوان و حتی کاریابی‌ها مراجعه کنند.

وی ادامه داد: این موضوع با توجه به عدم آشنایی مراکز فوق با مسائل حوزه کار شد و مشکلات بهداشتی را نیز به دنبال داشت و در عمل نه‌تنها طرح فاصله‌گذاری اجتماعی اجرا نمی‌شد، بلکه به مشکلات بیشتری انجامید.

فتاحی بابیان اینکه ثبت‌نام کنندگان پس از مشکلات به وجود آمده مجبور شدند به ادارات کار مراجعه کنند  افزود: شنیده‌ها حکایت از آن دارد که برخی روزها ازدحام جمعیت در مقابل ادارات کار و عدم توان پاسخگویی به همه مراجعه‌کنندگان باعث شد تا فرآیند تشکیل پرونده متقاضیان بیمه بیکاری مورد بازنگری قرارگیرد و انتظار می رود‌ همانند گذشته این موضوع به کاریابی‌ها واگذار گردد.

دبیر انجمن صنفی دفاتر مشاوره شغلی و کاریابی‌های استان تهران با اشاره به اینکه حدود ۵۰ کاریابی در استان تهران انجام امور بیمه بیکاری را انجام می‌دهند گفت: انجام امور بیمه بیکاری مخصوصاً در استان تهران که بیشترین مراجعه‌کننده را دارد توسط کاریابی‌های به بهترین وجه ممکن انجام‌شده و هم کارجویان و هم ادارات کار از نحوه انجام امور رضایت دارند. 

وی با انتقاد از اینکه متأسفانه بخش‌هایی از بدنه وزارت کار عنایت و  همکاری لازم را در واگذاری امور به کاریابی‌ها ندارند عنوان کرد: مباحثی که پیرامون واگذاری امور بیمه بیکاری به دفاتر پیشخوان مطرح می‌شود در عمل به شکست مواجه خواهد شد، زیرا این دفاتر ماهیتی متفاوت با مراکز مشاوره شغلی و کاریابی ها دارند و تجربه این کار را ندارند .

کاریابی‌ها بهترین مرجع برای انجام امور بیمه بیکاری هستند

همچنین آرمین خوشوقتی ، دیگر عضو هیئت‌مدیره انجمن صنفی دفاتر مشاوره شغلی و کاریابی‌های استان تهران  نیز با اشاره به مشکلات ثبت‌نام بیکاران در سامانه اینترنتی بیمه بیکاری به خبرنگار بازارکار گفت: در ابتدا به این نکته باید تأکید شود هرچند این اقدام در تعطیلات نوروز برای شروع کار اقدام مناسبی بود اما نمی‌توان آن را سامانه نامید چون فرایندی در آن انجام نمی‌پذیرد و فقط بانک اطلاعاتی برای جمع‌آوری آمار متقاضیان بیمه بیکاری است.

وی بابیان اینکه این سایت بسیار شتابزده راه‌اندازی شد عنوان کرد: در ابتدا حتی مشخصات افراد همچون کد ملی، شماره بیمه و... بررسی نمی‌شد تا اطلاعات صحیح جمع‌آوری شود.

از طرفی بر اساس قانون بیمه بیکاری فرد متقاضی جهت تشکیل پرونده باید به ادارات کار مراجعه نماید که این فرآیند نیز از طریق سایت امکان‌پذیر نیست، زیرا برای تشکیل پرونده باید یکسری مدارک ارائه شود، اصالت و هویت مدارک فرد تائید شود، تا اینکه مشخص شود متقاضی  اصلاً مشمول قانون کار هست و دیگر شرایط لازم را دارد که این امور را نمی‌توان از طریق سامانه به‌تنهایی انجام داد.

عضو هیئت‌مدیره انجمن صنفی دفاتر مشاوره شغلی و کاریابی‌های استان تهران ادامه داد: راه اندازی این سایت برای این‌که در ایام تعطیلات و با توجه به حجم زیاد بیکار شدگان اطلاعات افراد و درخواست آن‌ها در ۳۰ روزی که در قانون پیش‌بینی‌شده است جمع‌آوری شود اقدام ارزشمندی بود که در ادامه باید فرآیند ادامه کار و اطلاعات جهت تشکیل پرونده به کاریابی‌ها واگذار شوند.

وی بابیان اینکه تشکیل پرونده‌های بیمه بیکاری پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و در مواردی مشاهده می‌شود که بین کارگر و کارفرما تبانی انجام‌شده است ادامه داد : بررسی این امور باید توسط کار کارشناس و مرجعی که به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تعهد سپرده است انجام شود در غیر این صورت به‌طور مثال دفاتر پست‌بانک هم می‌توانند این امور را انجام دهند، اما آیا آن‌ها هم به وزارت کار در رابطه با درستی کار تعهدی دارند؟

خوشوقتی بابیان اینکه در آیین‌نامه بیمه بیکاری تأکید شده است که مراکز بیمه بیکاری توسط افراد صالح تأسیس شوند و اولین مرجعی که صلاحیت کاریابی‌ها را بررسی می‌کند وزارت کار است افزود: از سویی این امور را نمی‌تواند کارشناسی در بدنه خود وزارت کار انجام دهد، زیرا در این وزارتخانه نه ازنظر نیروی انسانی نه ازنظر سخت‌افزار این امکانات فراهم نیست و مراکز کاریابی به‌واسطه نرم‌افزاری که چندین سال پیش زیر نظر حراست این وزارتخانه تهیه‌کرده‌اند بهترین مرجع برای انجام امور بیمه بیکاری هستند.


پردازشی از متقاضیان در سایت ثبت‌نام بیمه بیکاری نمی‌شود

بابک هاشمی پور، عضو هیئت‌مدیره کانون انجمن‌های صنفی دفاتر مشاوره شغلی و کاریابی‌های سراسر کشور و رئیس انجمن صنفی کاریابی‌های استان آذربایجان شرقی نیز در گفتگو با خبرنگار بازارکار با اشاره به اینکه سایتی که برای ثبت‌نام از متقاضیان بیمه بیکاری پس از همه‌گیری ویروس کرونا معرفی شد پردازش اطلاعات متقاضیان را انجام نمی‌دهد گفت: تا جایی که اطلاع دارم ادارات کار فایل متقاضیان را به‌صورت اکسل دریافت می‌کنند و به‌صورت فرایندی نمی‌توانند متقاضیان را پالایش کنند.

وی بابیان اینکه ما سه نوع متقاضی دریافت بیمه بیکاری داریم افزود: یک نوع با پایان قرارداد بیکار می‌شوند و تقاضای بیمه بیکاری دارند؛ نوع دیگری از افراد به دلیل اختلاف با کارفرما خاتمه کار می‌یابند و در مورد سوم برای شرایط ویژه همچون کرونا است که درگذشته نیز به‌صورت محدود با وقوع سیل و زلزله این نوع بیکاران را داشتیم.

هاشمی‌پور با بیان اینکه سامانه سابک که توسط کاریابی‌ها استفاده می‌شود در این مورد بسیار بهتر از سامانه فعلی می‌توانست عمل کند افزود: این نشان می‌دهد که حتی در موارد ضروری نیز بخش‌هایی از دولت نمی‌خواهند از توانمندی‌های بخش خصوصی استفاده کنند.

عضو هیئت‌مدیره کانون انجمن‌های صنفی دفاتر مشاوره شغلی و کاریابی‌های سراسر کشور بابیان اینکه در ابتدا با ارسال پیامکی به متقاضیان اعلام شد که به ادارات کار مراجعه کنند افزود : در ادامه با ازدحام بیش‌ازحد جمعیت در پیامک دیگری از آنها خواسته شد فعلاً دست نگه‌دارند، درحالی‌که از طریق سامانه سابک می‌توانستند هیئت‌های دو نفره استانی را تشکیل دهند و با دریافت غیرحضوری مدارک مشخص کنند که چه کسانی مشمول بیمه بیکاری هستند و چه مدتی می‌توانند از این بیمه بهره‌مند شوند.

وی همچنین به سامانه اشتغال که توسط معاون توسعه اشتغال و کارآفرینی وزیر کار مطرح شد نیز اشاره کرد و گفت : این سامانه تاکنون به‌صورت رسمی شروع به کارنکرده است، ولی به نظر می‌رسد در نظر دارند از طریق این سامانه به‌گونه‌ای عمل کنند تا تمام فرآیند کاریابی از طریق این سامانه و بدون مراجعه حضوری انجام شود و این در حالی است که در همه جای جهان فرآیند کاریابی به‌غیراز ثبت اطلاعات نیازمند مشاوره بوده و نمی‌توان همه فرآیند را به‌صورت غیرحضوری انجام داد.

رئیس انجمن صنفی کاریابی‌های استان آذربایجان شرقی بابیان اینکه نمی‌توان منکر فناوری‌های جدید برای انجام مصاحبه‌های از راه دور شد افزود: اما در شرایط همه‌گیری ویروس کرونا تجربه کشورهای آمریکای شمالی و اروپایی نشان می‌دهد که در عمل بسیاری از مصاحبه‌های شغلی تعطیل‌شده‌اند، زیرا فرایند مشاوره شغلی حساسیت‌های ویژه خاص خود رادارند و حتماً باید مصاحبه حضوری انجام شوند.

وی با اشاره به اینکه در سال‌های اخیر وزارت کار حمایت‌ها از کاریابی‌ها را به حداقل رسانده است  گفت: عملاً حمایت از کاریابی‌ها نمی‌شود و در طرح‌های اشتغال‌زایی دولت نیز نامی از کاریابی‌ها نمی‌آید.


چرا پس از دو دهه تجربه امور به کاریابی‌ها سپرده نمی‌شود؟

در پایان باوجود تمامی موارد گفته‌شده اکنون باید پرسید که آیا سامانه‌های جدیدی که وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مدنظر دارد به گونه‌ای خواهد بود که امتیاز بیشتری نسبت به موارد قبل داشته باشند؟

این سامانه که به نظر می‌رسد یکی از اهداف اصلی آن کم‌رنگ کردن نقش مراکز مشاوره شغلی و کاریابی‌هاست چگونه می‌تواند جایگزینی برای آنها باشد؟

آیا مشاوره شغلی و کاریابی تنها متکی به اطلاعات بانک داده‌هاست یا اینکه نقش ایجاد تعامل بین کارفرما با نیروی کار اهمیتی بیش از آن دارد؟

وی بااشاره اینکه تأثیر صلاحیت‌های شغلی و تحصیلات کارجویان در معرفی آنها به کارفرمایان نقش بسیاری دارد و همچنین با توجه به اینکه تنها داشتن مجوز کار، جواز کسب یا داشتن شریک اقتصادی ثبت‌شده نمی‌تواند صرفاً به‌منزله تائید صلاحیت‌های یک فرد ارزیابی شود افزود :چه کسی خواهد توانست نقش ارزیابی و تأثیر صلاحیت‌ها را بر دوش بگیرد؟

آیا در کنار آن سامانه، وزارت تعاون،کار و رفاه اجتماعی به فکر جذب نیروی انسانی و برگشتن به حالت سابق در سراسر کشور با ایجاد مراکز اشتغال جدید است؟

اگر قرار است دوباره هزینه انجام شود و کاریابی‌ها و اطلاعات کارفرمایان و کارگران در آن تجمع گردد و چه در عمل و چه در قانون ایجاد ساختار نیروی انسانی برای آن ممکن نباشد آیا باز پای بخش خصوصی به میان کشیده شده خواهد شد؟ اگر قرار است باز بخش خصوصی در این زمینه فعالیت نماید چرا پس از دو دهه تجربه امور کاریابی، این کار به آنها سپرده نمی‌شود؟ برخی از اقدامات نظیر سپردن امور وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به دفاتر پیشخوان دولت نشان داده است  این دفاتر هیچ‌گاه نخواهند توانست جایگزین مناسبی  برای کاریابی‌ها گردند.

گزارش: امین بلندهمت



چاپ | ارسال به ديگران

نشریه بازار کار

خبرنامه

لطفا جهت عضويت و يا لغو عضويت در خبرنامه الکترونيکی بازارکار، آدرس پست الکترونيک خود را وارد نماييد.

نظرسنجی

به نظرشما کدامیک از گروه رشته های تحصیلی شانس بیشتری برای یافتن فرصت شغلی دارند؟